Luyện đọc IELTS: đọc nhanh mà không cần biết hết từng từ
Ngày đầu làm đề Reading thật, tôi không kịp làm được bài thứ ba. Mười bốn câu cuối trắng tinh, chuông đã dò. Về sau tôi mới hiểu: chuyện đó không phải do tôi đọc chậm — mà do tôi đọc sai cách. Tôi đọc tiếng Anh như đọc hợp đồng, từng chữ một, tra mọi từ lạ. Cách đó rất công bằng với công việc, và rất sai với một kỳ thi cho bạn chín mươi giây một câu hỏi.
Toán của phần Reading: 90 giây một câu hỏi
Nhìn vào con số trước, mọi chiến lược sẽ tự hiểu được: ba bài đọc dài, tổng cộng khoảng 2.700 từ tiếng Anh, 40 câu hỏi, 60 phút. Mỗi bài chỉ có 20 phút — trong đó phải đọc xong gần nghìn từ và trả lời được 13 câu. Tính ra mỗi câu chỉ có khoảng 90 giây, kể cả thời gian chuyển đáp án sang answer sheet.
Với quỹ thời gian đó, chiến lược "hiểu hết từng chữ" tự sụp đổ. Người điểm cao trong phần này không phải người hiểu nhiều nhất — mà là người biết cái gì không cần hiểu.
Người đọc giỏi đọc khác người đọc cẩn thận thế nào
Sau một thời gian quan sát chính mình và mấy em đồng nghiệp, tôi rút ra sự khác biệt nằm ở thứ tự, không phải tốc độ mắt:
- Đọc câu hỏi trước. Hai mươi giây lướt câu hỏi của từng cụm để biết mình đang săn thông tin gì: tên người? năm? lý do? Đầu óc có "móc câu" thì mắt tự dưng rà đúng chỗ.
- Lướt bài để lập bản đồ (skimming): tiêu đề, câu đầu mỗi đoạn — câu này thường là chủ đề của cả đoạn. Mỗi đoạn chỉ cần một nhãn: "nguyên nhân", "thí nghiệm", "phản biện", "kết luận". Hai phút đổi lấy một bản đồ, và mọi câu hỏi sau đều biết đường đi.
- Chỉ đọc kỹ nơi có "mồi". Câu hỏi nói "according to the third paragraph" thì chỉ ba trăm từ đó mới đáng đọc chậm. Chín phần còn lại của bài là sân của người khác.
Cách đọc này có thêm một tác dụng phụ hay ho: nó chính là cách tôi đọc email dài và báo cáo bằng tiếng Anh mỗi ngày ở công ty. Kỹ năng luyện cho thi, thi xong mang theo đi làm — hiếm có phần thi nào cho lại cuộc sống nhiều thế.
Nghệ thuật bỏ qua một từ không biết
Bài Reading band cao chắc chắn có từ bạn chưa gặp — dù bạn học bao nhiêu đi nữa, đề thí sinh cố tình đặt vào đó để đo cách bạn xử lý. Người điểm cao không tra từ; họ làm một trong ba việc:
- Đoán qua ngữ cảnh: "The new policy was counterproductive: unemployment rose instead of falling." Dấu hai chấm báo trước rằng phần sau sẽ giải nghĩa — "counterproductive" tức là thứ sinh ra kết quả ngược ý muốn. Không cần từ điển nào cả.
- Nhận ra nó là tên riêng hoặc thuật ngữ: chữ hoa giữa câu, hoặc từ lặp lại nhiều lần mà không cần biết nghĩa cũng vẫn theo được mạch bài.
- Quyết định bỏ: nếu từ đó không nằm trong vùng câu hỏi đang làm, cứ bỏ. Mỗi từ tra mất mười giây — mười từ là mất hai phút, bằng hai câu hỏi.
Cái hay: những từ đáng học thật sự thì tự lóe lên khi bạn đọc xong bài — đó là lúc lưu lại cho vào kho ôn tập, kèm nguyên câu gốc để mai mốt nhớ được nó sống trong ngữ cảnh nào.
Đo tốc độ đọc của chính mình
Một điều tôi đề nghị bạn thử ngay tuần này: đo xem mình đang đọc bao nhiêu từ mỗi phút. Con số đó giải thích được rất nhiều chuyện. Người học tiếng Anh thường quanh quẩn 150–200 wpm khi đọc hiểu — trong khi band 7.0 thường cần bạn xử lý thoải mái quanh 250. Khoảng cách đó không rút ngắn được bằng "cố đọc nhanh" — nó rút ngắn bằng hai thứ: vốn từ lớn lên (đọc chậm phần lớn là do dừng lại đoán từ) và thói quen đọc theo cụm thay vì theo từ.
Cách đo đơn giản nhất: dán một bài đọc vào Reader trong Dual Dictionary — có sẵn đồng hồ đếm thời gian và số từ, hiển thị wpm luôn trong khi đọc. Hôm nay đo một lần, hai tuần nữa đo lại, để mình thấy tiến bộ bằng con số thay vì cảm giác. Đây cũng là phần tôi cho vào app vì chính tôi cần nó: phần Reading band cao là cuộc đua đồng hồ, mà đua thì phải có đồng hồ.
Luyện đọc như tắm nước ấm: đều đặn mới có tác dụng
Đọc là kỹ năng dễ tự luyện nhất trong bốn kỹ năng, nhưng cũng dễ bị bỏ nhất — vì tiến bộ của nó lặng lẽ. Bạn không thấy mình đọc giỏi lên ngay tuần này; bạn chỉ thấy tuần sau làm đề bớt thiếu thời gian. Vì thế công thức của tôi vẫn là cũ: mỗi ngày một bài ngắn, nhặt vài từ tốt, đo nhịp đọc. Làm đều ba tuần là tự nhận ra.
Nguồn bài đọc thì không cần đi đâu xa: đề mẫu chính thức của British Council cho miễn phí; muốn đọc "cho vui" thì bài báo khoa học đại chúng hoặc trang Wikipedia bằng tiếng Anh cũng tốt — miễn là bạn đọc bằng Reader để từ lạ không cản mạch.
Đọc tiếp
- Học tiếng Anh qua YouTube — biến transcript video thành bài đọc luyện wpm.
- Từ điển Anh–Anh hay Anh–Việt? — tra song song hai từ điển khi đọc để hiểu sâu dần theo cấp độ.
- Collocations IELTS — sau khi nhặt được từ tốt, học nó theo cặp thì mới dùng được.
Đo tốc độ đọc của bạn ngay hôm nay — miễn phí, offline, không cần tài khoản.
Dán bất kỳ bài đọc nào vào Reader của Dual Dictionary: tra từ ngay trong bài, đồng hồ wpm chạy song song. Cài về điện thoại, dùng không cần mạng.
